སྒ་རུ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དེབ་གསར«ཤིང་དང་ཡི་གེའི་གཟིགས་མོ»པར་སྐྲུན་བྱས།

       ལེའུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དེབ་འདིའི་ལེའུ་དང་པོའི་ནང་དུ་ཁྲམ་བྱང་གི་འདྲ་པར6000ལྷག་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ཁྲམ་བྱང་གི་ལྡེབ་ངོས་དང་། ཡིག་ཕྲེང་། སྟོང་ཆ། ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག །ཡིག་གཟུགས། སྐུང་ཡིག །སྣག་ཚས་བྲིས་པའི་བགོ་ཐིག །བརྐོས་པའི་བགོ་ཐིག་སོགས་ལ་ཡིག་རྙིང་གི་འབྲི་གཞི་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་ཚུལ་དང་། དེ་མིན་ཁྲམ་བྱང་གི་རྣམ་པ་ནི་སྣེ་ཀོང་དང་། སྣེ་ཁུང་། མཚལ་ཐིག །བཟོ་དབྱིབས་བཅས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བཟོ་དབྱིབས་ལ་ནང་གསེས་སུ་སྣེ་ཕྱེད་ཅན་དང་། རྟིང་ཟུར་བཏོད་ཅན། སྣེ་ཟུར་ཅན། འཛིན་ཤུར་ཅན། དམིགས་བསལ་ཅན། སྤྱིར་བཏང་ཅན་བཅས་རིགས་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ། ཁྲམ་བྱང་གི་བཟོ་དབྱིབས་དང་བེད་སྤྱོད་ཁྱབ་ཁོངས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་མཆིས་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་དེ། བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཁྲམ་བྱང་ལ་གཏན་ཆགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ལམ་ལུགས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།
       ལེའུ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་ཁྲམ་བྱང་གི་བརྗོད་བྱར་དཔྱད་པ་སྟེ། ཁྲམ་བྱང་གཞིར་བཟུང་ནས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཧ་སེ་ནས་ཕ་སྨིར་མཐོ་སྒང་བར་གྱི་ཐ་རེམ་གཤོང་སའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ལ་ཆེས་ཉུང་ནའང་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་གི་རིང་ལ་དབང་བསྒྱུར་བརྟན་པོ་བྱས་ཡོད་ཚུལ་དང་། དེབ་འདིར་བསྡུས་པའི་ཁྲམ་བྱང་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་དངོས་མཚོན་པའི་དཔང་རྟགས་ཁུངས་ཐུབ་ཅིག་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། བཙན་པོའི་དབང་སྒྱུར་འོག་གི་ལི་ཡུལ་དང་ནོབ་ས་ཁུལ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། རིག་གནས། སྐད་ཡིག །ཆོས་ལུགས། དཔལ་འབྱོར། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་རྒྱས་བསྡུས་འཚམ་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ། མ་འོངས་པར་སྔར་ལས་མང་བའི་ཁྲམ་བྱང་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐབས་དེའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཅུང་རྒྱས་པར་རྟོགས་ཐུབ་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད།
       ལེའུ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ནང་དུ་ཐོ་མ་སི་དང་ཝང་ཡོའི་དེབ་ཀྱི་བཤུས་འགྱུར་འགྲེལ་གསུམ་གྱི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ཏེ། དེབ་དེ་གཉིས་སུ་གསལ་བའི་ཁྲམ་བྱང་དག་གི་ཨང་རྟགས་དང་བཤུས་ཡིག་ལ་ཞུ་དག་དང་། མིང་བརྡ638ལ་འགྲེལ་བ་བརྒྱབ་པ་སྟེ། བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་བྲིས་དཔེ་དང་། རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཁྲམ་བྱང་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་མིང་བརྡ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཡོད་མེད་དང་། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་། དག་ཡིག །ཚིག་མཛོད་རྣམས་སུ་མིང་བརྡ་དེ་དག་དང་སྒྲ་དོན་མཐུན་པའི་བརྡ་རྙིང་པ་ཡོད་མེད་འཚོལ་ཞིབ། དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་སོགས་གཞིར་བཟུང་སྟེ། རང་ལུགས་མངོན་ཆུང་གིས་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་ཐོ་མ་སི་དང་ཝང་ཡོའི་འགྲེལ་ནོར་དང་འགྱུར་ནོར་ཁག་ལའང་དོགས་སློང་དང་ནོར་བཅོས་བྱས་ཡོད།
       ལེའུ་ལྔ་པའི་ནང་དུ་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ཁྲམ་བྱང་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ལས་ཡི་གེ་གསལ་བའི་ཁྲམ་བྱང1848ཀྱི་མ་ཡིག་ངོ་བཤུ་བྱས་པ་སྟེ། ད་ཕན་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཁྲམ་བྱང་མང་པོ་ཞིག་རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་པ་དག་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་བགོ་སྐལ་དུ་ཕུལ་ཡོད་པ་དང་། བཤུས་ཡིག་ལ་མཚོན་རྟགས30ལྷག་སྤྱད་ནས་མ་ཡིག་གི་ཆད་ནོར་ལྷག་གསུམ་སོགས་མཚོན་པར་བྱས་ནས། ཡིག་ཚང་རིག་པའི་བཤུས་ཡིག་འགོད་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་གི་སྲོལ་ཡང་བཏོད་ཡོད།        མཐར་དཔྱད་འབྲས་འདིས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་སྒོས་སུ་ཁྲམ་བྱང་ཞིབ་འཇུག་ལ་རྔོ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག །དེབ་འདི་འབྲི་བའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བདག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ལེགས་གནང་བའི་དྲིན་ཆེན་གྱི་ཕ་མ་གཉིས་དང་བརྩེ་བའི་ཆུང་མ་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མ་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། དེ་མིན་དེབ་འདི་རྩོམ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་དངོས་ཤུགས་གང་རུང་ནས་བདག་ལ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་དང་། དོགས་གནས་སེལ་བ། དཀའ་གནད་བཀྲལ་བ། བློ་སྒོ་ཕྱེས་པ། དཔེ་སྐྲུན་གྱི་སྐུལ་མ་དང་མ་དངུལ་གནང་བ་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་མཚན་བཀོད་ན་ཧ་ཅང་མང་བ་སྟེ། བཀའ་དྲིན་ཅན་དེ་རྣམས་ལའང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །
       སྨྲས་པ།        དེབ་གསར«ཤིང་དང་ཡི་གེའི་གཟིགས་མོ»ཞེས་པ་པར་བསྐྲུན་གནང་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ། དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་སློབ་བུ་སྒ་རུ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ནི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་གཉེར་གྱི་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཞིང་། ཁྲམ་བྱང་ཡིག་རྙིང་ལ་དུས་ཡུན་རིང་བོར་དཔྱད་ཞིབ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ནས་ད་ལྟ་བརྩམས་འབྲས་གསར་བ«ཤིང་དང་ཡི་གེའི་གཟིགས་མོ»ཞེས་པ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་ནི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་གཉེར་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ནི་རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་བའི་ནང་དུ་ལི་ཡུལ་དུ་འཚོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་ཁུངས་ཐུབ་ཏུ་ངེས་ཤིང་། སྐབས་དེའི་བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དཔྱད་གཞི་གང་དུའང་འཚོལ་དུ་མེད། དེ་ལྟའི་དཔྱད་གཞི་རྩ་ཆེན་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱི་ནང་གི་སྔ་ཕྱི་མཁས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་གང་འཚམ་གནང་བར་གྲུབ་འབྲས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཡིག་ནོར་དང་དོན་ལོག་ཏུ་ཤོར་བ་མང་པོ་ལྡོག་མེད་དུ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་རིགས་ལ་དག་བཅོས་དང་ཡོ་བསྲང་མེད་པར་ལུས་ན་རིན་ཆེན་གསེར་ལ་གཡའ་ཞུགས་པ་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྩ་ཆེན་དེ་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཐད་ལ་ངེས་པར་དུ་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་པ་ལ་སློབ་བུ་སྒ་རུ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་མི་ལོ་མང་པོར་དཀའ་སྤྱད་བརྩམས་པའི་ཁྲོད་ནས་ཁྲམ་བྱང་ཐར་ཐོར་དུ་ལུས་པ་རྣམས་ལ་ལང་ཚོ་གསར་བ་སྦྱིན་པའི་ཁྲོད་ནས་མ་དག་པ་དང་དོན་ལོག་ཏུ་ཤོར་བར་དག་བཅོས་གང་གཟབ་གནང་སྟེ། བོད་རིག་པ་ཡར་ལྡན་དུ་སྐུལ་བར་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་པར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ།
       དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། རྒྱལ་ཁབ་དུ་མར་ཁྱེར་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པའི་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བ་ཤར་མ་ཐག་ནས་བཟུང་། གསར་དུ་རྙེད་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཁྲམ་བྱང་དུ་མ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་དག་གིས་ཐུགས་སྣང་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་འགོ་ཚུགས་པར་མ་ཟད། ལྷ་བཙན་པོ་དག་གི་སྐུ་རིང་ལ་བྱུང་བའི་བོད་ཡིག་གི་དཔྱད་གཞི་རྩ་ཆེན་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་ཡོད་མོད། རང་གི་ཕ་སྐད་མ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བོད་ཡིག་གི་ཁྲམ་བྱང་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་པའི་དེབ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཐོན་མེད། ད་ཐེངས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་འཇུག་སྒོ་མཆོག་ཏུ་ཡངས་པའི་དགེ་རྒན་སྒ་རུ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་རིག་གཞུང་དེབ་གསར«ཤིང་དང་ཡི་གེའི་གཟིགས་མོ»ཞེས་པ་བརྩམས་པ་ནི་སྔར་མེད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་ཅིག་ཏུ་འཁུམ། ཁོང་གིས་ལོ་ངོ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཁྲམ་བྱང་མི་འདྲ་བ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལས་བརྒལ་པ་ཞིག་གི་ངོ་བཤུས་དང་འདྲ་པར་སྣ་ཚོགས་བསྡུ་ཉར་གནང་བར་མ་ཟད། ཁྲམ་བྱང་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་དང་བརྗོད་བྱ་དཀྱུས་སུ་བཟུང་ཞིང་། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་རྡོ་རིང་ཡི་གེ །དེབ་ཐེར་ཁུངས་ཐུབ་དག་རྒྱབ་རྟེན་དུ་བཟུང་ནས་དཔྱད་འབྲས་གསར་བའི་དགའ་སྟོན་གྱ་ནོམ་པ་ཞིག་བཤམས་པ་འདི་ནི། སྔར་བོད་བཙན་པོའི་འབངས་སུ་སྡོད་པ་དག་གི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་དང་ཆབ་སྲིད་སོགས་ལ་དཔྱད་པའི་སྒོ་མོ་འབྱེད་པའི་ལྡེའུ་མིག་ལྟ་བུར་འགྱུར་ངེས་སོ། །
       སྒ་རུ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་མང་པོའི་དུས་ཡུན་སྤྱད་དེ་ཤིན་ཅང་ནས་རྙེད་པའི་ཁྲམ་བྱང་ཉིས་སྟོང་ལ་ཉེ་བ་ཙམ་གྱི་ཡི་གེའི་མ་ཕྱི་རྣམས་འབད་པ་ཆེན་པོས་དག་འབེབ་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཅུང་ཟད་མཐིལ་ཐོན་པའམ་གདེང་དྲོད་དང་ལྡན་པར་བགྱིས་པའི་གྲུབ་དོན་སྔར་མེད་པ«ཤིང་དང་ཡི་གེའི་གཟིགས་མོ»ཞེས་བྱ་བ་དེབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཤིང་སྤེལ་བ་འདི་ནི་གནའ་ཡིག་དང་། གནའ་བོའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་། གནའ་བོའི་ཚོང་དོན། གནའ་བོའི་སྲིད་ཁྲིམས་སོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པའམ། ཇི་སྟེ་གནའ་རབས་རིག་གནས་ཀུན་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་དག་གིས་དགའ་ཞེན་དང་བཅས་བཀླག་པར་རིགས་སོ། །